Thương mại điện tử Việt Nam – Kỳ I: Góc nhìn tổng quan về thị trường thương mại điện tử

20 / 07 / 2018

1. Thị trường thương mại điện tử Việt Nam

Ngành bán lẻ ở Việt Nam bao gồm ba kênh chính: kênh truyền thống, kênh hiện đại, và kênh trực tuyến. Trong đó, kênh truyền thống và hiện đại vẫn đang chiếm ưu thế trên thị trường dưới nhiều hình thức như chợ, cửa hàng tạp hoá, siêu thị, trung tâm thương mại và cửa hàng tiện lợi.

Trong những năm gần đây, bên cạnh kênh bán lẻ truyền thống và hiện đại, thương mại điện tử ngày càng chiếm tỷ trọng lớn hơn trong tổng giá trị thị trường bán lẻ ở Việt Nam, dự kiến đạt 5,4% trong năm 2020, với tốc độ tăng trưởng hằng năm giai đoạn 2013 – 2020 đạt 24.1%.

Các nghiên cứu của Ipsos Business Consulting cho thấy có 4 lý do chủ đạo dẫn đến sự phát triển ngày càng cao của thương mại điện tử:

Gia tăng dân số trẻ: Gen Z (thế hệ sinh ra trong giai đoạn 1997 – 2010) chiếm 16% tổng dân số, tương đương 14 triệu người trong năm 2017, là thế hệ có sự tiếp cận với công nghệ từ rất sớm. Song song đó, Gen Y (sinh từ năm 1981 đến 1996) chiếm 30% dân số, tương đương 29 triệu người trong năm 2017, hiện là nhóm mua sắm trực tuyến lớn nhất ở Việt Nam.

Bình quân thu nhập đầu người cải thiện: Chỉ số này tăng 5,4% trong năm 2017 so với 2016, đồng nghĩa với việc người tiêu dùng có thêm thu nhập khả dụng để chi tiêu cho các nhu cầu cao hơn nhu cầu thiết yếu.

Thị trường bán lẻ phát triển: Năm 2017, Việt Nam xếp hạng 6 trên Chỉ số Phát triển Bán lẻ Toàn cầu (Global Retail Development Index – GRDI), tăng 5 bậc so với năm trước. GRDI là chỉ số đánh giá tiềm năng phát triển ngành hàng bán lẻ ở các quốc gia trên toàn thế giới. Nội trong khu vực Đông Nam Á, Việt Nam chỉ xếp hạng 2 sau Malaysia, cho thấy thị trường bán lẻ của Việt Nam tuy nhỏ về quy mô nhưng đầy tiềm năng với điểm bão hoà thấp.

Hỗ trợ tích cực từ chính phủ: Quyết định 1563 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2016 – 2020 đã đặt ra nhiều mục tiêu để tạo điều kiện cho thương mại điện tử phát triển, tập trung hoàn thiện khung pháp luật – chính sách và đầu tư vào mạng lưới cơ sở hạ tầng thương mại điện tử.

2. Mạng xã hội thống lĩnh lượng giao dịch trực tuyến ở Việt Nam

Giao dịch trên các nền tảng mạng xã hội là dạng thương mại điện tử đang thống lĩnh thị trường thương mại điện tử Việt Nam. Trong đó, nền tảng Facebook chiếm 66% số giao dịch trực tuyến của cả nước vào năm 2017.

Sở dĩ hình thức giao dịch qua mạng xã hội được ưa chuộng là do cả người bán và người mua đều có một số lợi ích nhất định khi sử dụng so với các trang thương mại điện tử thông thường.

Người bán Người mua
  • Tận dụng công nghệ lưu trữ và phân tích dữ liệu mà không phải tốn chi phí duy trì tài khoản và nâng cấp tính năng
  • Giảm chi phí kinh doanh, chưa có chế tài nộp thuế rõ ràng
  • Dễ dàng chia sẻ trải nghiệm và đưa phản hồi về sản phẩm trực tiếp bằng tài khoản cá nhân
  • Có thể liên lạc trực tiếp với người bán và theo dõi thông tin phải hồi về sản phẩm từ các thành viên khác trên mạng xã hội

Theo nhận định của Ipsos Business Consulting, sự thống lĩnh của mạng xã hội trong thương mại điện tử mang đến nhiều điều kiện thuận lợi cũng như thử thách cho ngành dịch vụ non trẻ này. Tính năng chia sẻ, bình luận của các nền tảng mạng xã hội góp phần xây dựng môi trường trao đổi minh bạch và đa chiều, tạo ra một không gian thương mại lành mạnh.

Tuy nhiên, do thương mại điện tử vẫn còn là một ngành khá mới, các khung chính sách của nhà nước vẫn chưa bắt kịp theo đà tăng trưởng nhanh của ngành. Do nhà nước vẫn chưa ban hành các cơ chế quản lý thu nhập từ kinh doanh trực tuyến, nhiều người bán có thể dễ dàng tránh đóng thuế thu nhập, từ đó giảm chi phí kinh doanh.

Như vậy, khi chính phủ vẫn chưa tìm ra cách đánh thuế tối ưu và hợp lý cho giao dịch trên mạng xã hội, cuộc cạnh tranh giữa mạng xã hội và các trang thương mại điện tử vẫn sẽ tiếp tục ở thế mất cân bằng.

Tiếp theo trên bản tin Điểm Nhấn Thị Trường: Kỳ 2 – Các Xu Hướng của Thương Mại Điện Tử Việt Nam

*Trang thông tin này được thực hiện với sự cộng tác của Ipos Business Consulting

Print Friendly