Những chuyển dịch trong cơ cấu lao động

06 / 12 / 2020

Có 2 xu hướng chuyển đổi cơ cấu nghề nghiệp trong vòng 5 năm trở lại đây. Thứ nhất, cơ cấu lao động Việt Nam đã có sự chuyển đổi từ nhóm nghề giản đơn sang nghề nghiệp đòi hỏi kỹ thuật chuyên môn. Thứ 2, tỷ trọng lao động làm việc trong những khu vực ngành nghề truyền thống như nông, lâm, ngư nghiệp đã giảm sút nhường chỗ cho các ngành công nghiệp, xây dựng và dịch vụ.

Cơ cấu lao động Việt Nam trong 5 năm vừa qua

Theo điều tra về dân số và lao động năm 2015 – 2019, thì lực lượng đông đảo nhất trong tổng lao động ở Việt Nam là lao động làm trong khu vực “Nghề đơn giản”. Trong năm 2019 có 1/3 tổng số lao động (35%) đang làm việc nằm trong khu vực “Nghề đơn giản” giảm 4% so với năm 2015. Đứng thứ hai trong cơ cấu lao động là nhóm ngành dịch vụ với gần 1/5 tổng số lao động (17% năm 2015 và 18% năm 2019). Nhóm thợ thủ công và thợ khác, và thợ  lắp ráp máy móc, thiết bị tăng lần lượt từ 9% và 15% năm 2015 lên 14% và 12% năm 2019. Nhóm nghề truyền thống nông lâm nghiệp chỉ còn chiếm 1/5 tỷ trọng của cơ cấu lao động Việt Nam, và giảm 3% trong 2015 đến 2019. Trong khi đó nhóm lao động thuộc khu vực chuyên môn kỹ thuật bậc cao chiếm 8% trong cơ cấu, cao hơn 1% so với khu vực nông, lâm, thủy sản vào năm 2019. Các ngành chuyên môn kỹ thuật bậc trung, nhân viên và nhà lãnh đạo lần lượt chiếm 3%, 2% và 1% trong cơ cấu lao động.

Có thể nói lực lượng lao động phổ thông với tay nghề sơ cấp vẫn đang là lực lượng lao động áp đảo tại Việt Nam chiếm hơn 1/3 trong tổng số lao động. Tuy nhiên lao động có chuyên môn và kỹ thuật bậc trung chỉ chiếm 3% trong tổng số lao động, thấp hơn gần 3 lần so lao động có chuyên môn kỹ thuật cao (8% năm 2019), và 12 lần so với lao động nghề đơn giản. Để tăng tính cạnh tranh cho lao động Việt Nam, lao động nghề giản đơn cần được hỗ trợ để học nghề hoặc đào tạo lại để những lao động này có thể dịch chuyển từ khu vực nghề đòi hỏi kỹ thuật sơ cấp sang khu vực chuyên môn, kỹ thuật trung cấp. Bên cạnh đó cần bồi dưỡng lao động thuộc nhóm thợ lắp ráp, thợ thủ công và thợ khác, hiện đang chiếm 1/4 tổng số lao động, thành thợ lành nghề có trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao cấp.

Xu hướng dịch chuyển

Cơ cấu lao động của Việt Nam có sự chuyển dịch về nghề nghiệp trong vòng 5 năm qua. Cụ thể là lao động làm “Nghề nông, lâm, ngư nghiệp” sụt giảm khá mạnh ở mức 26% từ 5.3 triệu lao động năm 2015 xuống còn 4 triệu lao động. Thay vào đó, 3 ngành “Chuyên môn kỹ thuật bậc cao”, “Thợ thủ công và các thợ khác có liên quan”, và “Thợ lắp ráp và vận hành máy móc, thiết bị” có sự tăng mạnh về lao động. Cụ thể, lao động thuộc nghề đòi hỏi “Chuyên môn kỹ thuật cao” và “Thợ thủ công và các thợ khác có liên quan” năm 2019 đã tăng hơn 1/5 so với năm 2015. Riêng “Thợ lắp ráp và vận hành máy móc thiết bị” tăng hơn 2/5 ở mức 43% vào năm 2019 so với 2015 từ 4.6 triệu lao động lên 6.6 triệu lao động. Các ngành khác có sự thay đổi không đáng kể và có mức tăng giảm trong khoảng 8 – 10%. Cụ thể là “Nghề đơn giản” giảm 10% từ 20.9 triệu lao động năm 2015 xuống 18.8 triệu lao động năm 2019. “Nhà lãnh đạo” và “ Khác” giảm lần lượt ở mức 9% và 8%. Ngược lại, “Chuyên môn kỹ thuật bậc trung”, “Nhân viên” và “Dịch vụ cá nhân, bảo vệ bán hàng” đều tăng lần lượt ở mức 10%, 9% và 8%.

Dựa vào biểu đồ “Lao động từ 15 tuổi trở lên đang làm việc hàng năm phân theo nghề nghiệp 2015 – 2019” có thể nói rằng có 2 xu hướng chuyển đổi cơ cấu nghề nghiệp trong vòng 5 năm trở lại đây. Thứ nhất, cơ cấu lực lượng lao động Việt Nam đã có sự chuyển đổi từ nghề nghiệp, công việc đòi hỏi những kỹ năng giản đơn sang nghề nghiệp đòi hỏi kỹ thuật chuyên môn. Thứ 2, tỷ trọng lao động làm việc trong những khu vực ngành nghề truyền thống như nông, lâm, ngư nghiệp đã giảm sút nhường chỗ cho các ngành công nghiệp, xây dựng và dịch vụ. Tốc độ chuyển dịch cơ cấu từ ngành nông, lâm, thủy sản sang các ngành công nghiệp, xây dựng và dịch diễn ra khá nhanh do định hướng và các chính sách đầu tư, phát triển đẩy mạnh công nghiệp cũng như phát triển ngành dịch vụ du lịch.

Dữ liệu thô: Tổng cục thống kê

Đồ thị: Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Tp. HCM

Print Friendly