Trang trại vệ tinh – Xu thế phát triển tất yếu của nông nghiệp hiện đại

31/03/2017 04:40

Như đã đề cập trong số bản tin tháng 12/2016 với chủ đề “Chuỗi khép kín trong sản xuất và chế biến”, hiện nay đầu tư chuỗi chăn nuôi và chế biến khép kín đang là xu hướng mới tiềm năng cho các doanh nghiệp chế biến thực phẩm. Đây là mô hình mà doanh nghiệp sẽ chủ động sản xuất khép kín từ con giống, chăn nuôi tới giết mổ, chế biến và tiêu thụ. Trang trại vệ tinh là mô hình điển hình của chuỗi khép kín 3F (Feed – Farm – Food), trong đó nông dân và doanh nghiệp sẽ liên kết với nhau thông qua hợp đồng và sản xuất các sản phẩm chăn nuôi.

1. Các mô hình trang trại vệ tinh được áp dụng trong nông nghiệp Việt Nam

Theo các báo cáo của Ipsos Business Consulting, mô hình trang trại vệ tinh tại Việt Nam hiện đang có hai hình thức liên kết đặc trưng: liên kết theo đường đi của sản phẩm từ người sản xuất đến người tiêu dùng (liên kết dọc) và liên kết các đối tượng cùng tham gia trong quá trình sản xuất và kinh doanh (liên kết ngang).

Mô hình trang trại công nghiệp và nhà máy thức ăn chăn nuôi (liên kết dọc)

Với mô hình liên kết dọc, doanh nghiệp đóng vai trò là nhà đầu tư, người tổ chức sản xuất, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm.

Một số doanh nghiệp như: Sunjin Vina, Dabaco, Bình Minh, Hương Việt, Ba Huân… đã áp dụng thành công mô hình A: Ba Huân tăng quy mô đàn gà lên 1 triệu con, hệ thống nhà máy chế biến công suất 20 tấn/giờ; Sunjin Vina đang liên kết với các hộ nông dân và cung cấp cho họ các loại gà giống chăn nuôi, hiện công ty đang sở hữu hơn 30,000 con gà giống.

Với mô hình B, Tập đoàn Hùng Nhơn đang hợp tác cùng với De Heus chuyên cung cấp thức ăn chăn nuôi và Bel Gà chuyên cung cấp gà giống. Từ đó, công ty đưa tổng đàn gà lên đến 600,000 con/lứa, cung cấp cho thị trường 3 triệu con gà thịt/năm.

Mô hình trang trại hợp tác xã (liên kết ngang)

Mô hình liên kết ngang cho phép hợp tác xã kiểm soát chặt chẽ chất lượng thức ăn chăn nuôi cũng như tạo sức mạnh đàm phán tốt hơn. Hiện nay, một trong những hiệp hội nổi bật và thành công là Hợp tác xã Gò Công tại tỉnh Tiền Giang, hợp tác xã hiện có 15 tủ ấp thủ công, công suất 3,000 trứng/tủ ấp và 04 máy ấp trứng với công suất 19,200 trứng/máy. Hàng năm cung cấp ra thị trường gần 100,000 con gà giống/tháng.

2. Lợi ích của mô hình trang trại vệ tinh

Với doanh nghiệp, mô hình trang trại vệ tinh tạo điều kiện cho hoạt động quản lý quy trình khép kín từ trang trại đến tiêu dùng, cắt giảm tối đa các chi phí trung gian và xây dựng thương hiệu. Đặc biệt, doanh nghiệp có thể kiểm soát chặt chẽ chất lượng sản phẩm cung ứng ra thị trường, đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng của nước ngoài nhằm nâng cao hoạt động xuất khẩu thực phẩm chăn nuôi Việt Nam. Hơn thế nữa, nhờ ổn định đầu ra, cả hộ chăn nuôi và doanh nghiệp đều có thể nhanh chóng tăng quy mô đàn, cân đối trong sản xuất.

Với người nông dân, mô hình trang trại vệ tinh sẽ giúp người nông dân giảm thiểu các chi phí sản xuất khi được doanh nghiệp cung cấp đầy đủ đầu vào như con giống, thức ăn, thuốc thú y và các quy trình kỹ thuật tiên tiến. Nhờ vậy, người nông dân có điều kiện nâng cao chất lượng sản phẩm và gia tăng thu nhập, lợi nhuận.

3. Nhận định của Ipsos Business Consulting về hướng phát triển của mô hình trang trại vệ tinh

Trong môi trường thương mại tự do hiện nay, chất lượng sản phẩm là vấn đề quan trọng nhất để Việt Nam có thể phát triển hoạt động xuất khẩu, nâng cao uy tín thương hiệu Việt với đối tác nước ngoài. Bắt kịp xu hướng này, Chính phủ Việt Nam và các doanh nghiệp trong nước đã có những động thái tích cực và bắt đầu ghi nhận được những bước tiến khả quan khi gà chế biến Việt Nam đang được lên kế hoạch xuất khẩu sang Nhật Bản - một thị trường nổi tiếng với các tiêu chuẩn khắt khe.
Mô hình trang trại vệ tinh được dự đoán sẽ trở thành một chìa khóa thành công, tạo điều kiện cho doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất và chất lượng sản phẩm để đảm bảo các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe của thế giới. Đây là một trong những động lực chủ yếu thúc đẩy việc liên kết giữa nông dân - doanh nghiệp và sẽ trở thành một trong những xu hướng phát triển tất yếu của ngành chăn nuôi hiện đại.

Các động thái tích cực năm 2016

- Tập đoàn Dabaco nhân rộng trang trại vệ tinh tại nhiều tỉnh, thành như Hà Nam, Hải Phòng, Tuyên Quang nhằm đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp thuộc chuỗi giá trị 3F và nâng cao lợi thế cạnh tranh.

- Dự án hệ thống trang trại vệ tinh Le Porc du Mékong với sự tham gia đầu tư của 3 doanh nghiệp lớn: tập đoàn Grimaud, công ty Neovia Việt Nam và Le Boucher sẽ được thực hiện với quy mô lớn và hứa hẹn sản xuất, cung cấp chuỗi thịt sạch cho thị trường Việt vào đầu năm 2017.

- Với Kế hoạch giám sát quy trình xuất khẩu gà chế biến, công ty TNHH Koyu & Unitek là công ty đầu tiên tham gia và hoàn thành dự án này nhờ áp dụng quy trình 3F và mô hình trang trại vệ tinh. Hiện công ty đang chuẩn bị xuất khẩu gà chế biến sang Nhật Bản và dự kiến nhắm đến các thị trường khó tính khác như Trung Quốc, Singapore, Châu Âu.

- Tháng 12/2016, Chính Phủ Việt Nam chính thức công bố sẽ hỗ trợ gói tín dụng 60,000 tỷ cho ngành nông nghiệp công nghệ cao (tập trung vào thiết bị, máy móc sản xuất và tận dụng các phương tiện công nghệ thông tin).

Chuyên mục “Điểm Nhấn Thị Trường” trong các số bản tin tiếp theo sẽ tiếp tục cung cấp cho quý Doanh Nghiệp những phân tích chuyên sâu về các ngành có tiềm năng trong năm 2017. Quý DN có thể chia sẻ ý kiến và gửi câu hỏi về ban biên tập theo địa chỉ diemnhanthitruong@vcci-hcm.org.vn.