Khủng Hoảng Thị Trường Heo – Nông Dân Việt Điêu Đứng

30/09/2017 03:16
1. TỔNG QUAN THỊ TRƯỜNG HEO VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2013-2016
 
Những báo cáo thị trường gần đây cho thấy, ngành chăn nuôi heo vẫn đang giữ vai trò vô cùng quan trọng trong thị trường chăn nuôi Việt Nam. Trong giai đoạn 2013-2016, tổng số lượng heo thịt tăng từ 39,85 triệu con đến 54,46 triệu con, với tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm đạt 11%. Tiêu thụ nội địa là yếu tố thúc đẩy chính cho sự tăng trưởng của thị trường heo Việt Nam (chiếm đến 75% tổng sản lượng) trong năm 2016. Ngoài ra, lượng heo xuất khẩu tăng trưởng đột biến trong ba năm gần đây, đặc biệt là xuất khẩu dưới dạng tiểu ngạch đi Trung Quốc tăng từ 6,2 triệu con đến 12 triệu con. Bên cạnh đó, xuất khẩu chính ngạch đi Hồng Kông và Malaysia cũng chiếm phần nhỏ trong tổng nguồn cung heo Việt Nam.
 
Lượng thịt heo nhập khẩu có bước tăng trưởng đột biến từ 5.500 tấn năm 2015 đến 41.000 tấn (tương đương 585.000 con) năm 2016, chiếm tỷ trọng 1,06% trong tổng nguồn cung heo thịt. Nguyên nhân chính của sự gia tăng đột ngột này là do việc xóa bỏ thuế nhập khẩu thịt heo từ Hiệp Định Thương Mại Tự Do Việt Nam-EU (EVFTA) và Cộng Đồng Kinh Tế ASEAN (AEC) vào đầu năm 2016.
 
Tuy nhiên từ giữa năm 2016, giá heo hơi tại trại giảm mạnh nhất trong lịch sử, nhiều trang trại nhỏ lẻ và tư nhân lớn đã phải tạm ngừng chăn nuôi hoặc giảm đàn nái. Trong khi đó, các trại nuôi theo mô hình khép kín vẫn tiếp tục kinh doanh.
2. GIÁ HEO RỚT THÊ THẢM: ĐÂU LÀ NGUYÊN NHÂN CHÍNH?
 
Giá heo hơi liên tục sụt giảm chạm mức thấp nhất với giá 25.000 đồng/kg vào tháng Tư năm 2017. Các trang trại chăn nuôi có thời điểm phải chịu lỗ khoảng 8.000 đồng/kg.
Từ các số liệu ngành và ý kiến chuyên gia, Ipsos Business Consulting đưa ra nhận định về yếu tố dẫn đến giá heo rớt thê thảm là do “cung vượt cầu”. Những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng trên là do tốc độ tăng trưởng nhanh của nguồn cung cộng với việc thương lái Trung Quốc đột ngột ngừng thu mua heo. Ngoài ra, vấn nạn còn dẫn đến sự tự phát trong việc tăng giảm đàn dựa trên giá thị trường khiến giá heo hơi bất ổn định.
 
3. THÁCH THỨC VÀ HƯỚNG ĐI MỚI CHO THỊ TRƯỜNG HEO HƠI VIỆT NAM
  • Từ khủng hoảng “cung vượt cầu”, thị trường heo hơi đã gặp phải những hệ quả không nhỏ nhưng đồng thời cũng sẽ mở ra hướng đi mới cho thị trường này tại Việt Nam. Dự báo nguồn xuất khẩu tiểu ngạch heo hơi đi Trung Quốc vẫn sẽ ở mức thấp. Do đó, nhiều trang trại nhỏ lẻ và trang trại tư nhân lớn phải tạm ngừng chăn nuôi hoặc giảm đàn nái.
  • Các chuyên gia dự đoán giá heo khó có khả năng đạt như thời kỳ đỉnh cao như năm 2014 đến giữa 2016. Các trại nuôi quy mô nhỏ lẻ sẽ giảm do không đủ chi phí duy trì chăn nuôi; vì thế, thị trường heo thịt dần dịch chuyển thị phần sang trại nuôi theo mô hình khép kín.
  • Việc giảm đàn nái sẽ tạo ra cơ hội cho hộ chăn nuôi tập trung tăng cường năng suất và hiệu quả chăn nuôi trong tương lai. Các trại nuôi heo có thể cắt giảm chi phí chăn nuôi như giảm tỷ lệ chích vắc xin, áp dụng biện pháp sinh học nhằm ngăn ngừa mầm bệnh phát triển.
Ipsos Business Consulting dự báo về tình hình thị trường heo thịt trong năm 2017 có thể diễn ra theo hai hướng:
  • Viễn cảnh tích cực: xuất khẩu tiểu ngạch trong năm 2017 dự tính đạt 2,4 triệu con, giảm 80% so với năm 2016 và ước tính dư khoảng 105.000 con. 
  • Viễn cảnh tiêu cực: xuất khẩu tiểu ngạch vẫn sẽ giữ tỷ trọng thấp trong nửa cuối năm 2017 vào khoảng 1,2 triệu con và dẫn đến việc dư thừa 1,4 triệu con trên thị trường.
 
GÓC THỰC TẾ
 
Nghịch lý chua chát về thịt heo: Giá heo hơi bán tại trang trại chỉ ở mức 23.000-25.000 đồng/kg, giảm khoảng 50% so với cùng kỳ năm ngoái. Nghịch lý là khi đến tay người tiêu dùng, giá thịt heo bán lẻ chỉ giảm nhẹ hoặc không giảm. Nguyên nhân chủ yếu do việc điều tiết hệ thống thương mại, nhất là khâu trung gian chưa bài bản.
 
Giải cứu thịt heo cho người chăn nuôi: Thực hiện giảm giá cho các sản phẩm thịt heo tại các siêu thị, nhà phân phối lớn như BigC, Co.opmart, Vissan, và Sagri nhằm kích nguồn cầu cho thị trường thịt heo. Bên cạnh đó, Trung Ương Hội Liên Hiệp Thanh Niên Việt Nam cùng Công ty TNHH DSF Việt Nam cũng tổ chức chương trình “Hỗ trợ hộ chăn nuôi - Trợ giá người tiêu dùng”.
 
Chuyên mục "Điểm nhấn Thị trường" do Trung tâm Thông tin Thương mại, VCCI-HCM phối hợp cùng Business Consulting xây dựng nhằm mang đến những thông tin thị trường đáng lưu ý, cùng những phân tích và gợi ý về chiến lược phát triển cho các DN Việt Nam. Quý DN có thể chia sẻ ý kiến và gửi câu hỏi về ban biên tập theo địa chỉ tttt@vcci-hcm.org.vn